| Bloemschikken | Gevechtssporten | Origami | Schilder- en tekenkunst | Theeceremonie | Traditionele kledij |
| Japan kent een bijzondere cultuur en ondanks al die Westerse invloeden weet het al zijn tradities uitstekend te behouden. Traditionele dansen, muziek, kledij...noem maar op, worden hoog in het vaandel gedragen. Naast al die uiterlijke kenmerken zeg maar, zit er ook iets typisch Japans binnenin. Met andere woorden in hun karakter. En dat is de schaamte. Wij kunnen wel tegen een belediging maar een Japanner geraakt hierdoor in paniek, wordt kwaad of trekt zich helemaal terug. Men voelt zich al snel beledigd als je een Japanner niet de nodige eerbied, volgens zijn rang, betoont. Daarnaast is er het overheersende groepsgevoel, het is belangrijk ergens bij te horen en vooral dan bij het bedrijf waar men werkt. Niet mee op stap gaan (op café onder andere) wordt als een belediging opgevat en zorgt voor uitsluiting van desbetreffende persoon. Eigen inbreng, creativiteit is ook uit den boze. Creativiteit is voor de Japanners steeds een vreemde term gebleven, al tracht men tegenwoordig er verandering in te brengen door in scholen ook creativiteit aan bod te laten komen (bijvoorbeeld meer zelfstandige opdrachten naar vrije keuze...). Het gebrek aan creativiteit is overal te merken: sobere huisinterieurs, de verplichte uniformen voor werk en school, en evenzeer in de kunst. Alles is aan strenge regels gebonden, dit sus en dat zo... Improvisatie, wat is dat? Maar, zoals eerder al vermeld, ze beseffen het en werken eraan maar zoiets gebeurt niet van de één op de andere dag. | |||||
| Naast
dat schaamtegevoel, en de non-creativeit..., kent men in Japan zeer sterk de giri.
Het is de verplichting die men voelt als iemand anders hen een bepaalde dienst heeft
bewezen. Men voelt zich verplicht om hier iets tegenover te stellen. Maar! De giri
mag niet te groot zijn want anders is er geen balans. Bijvoorbeeld iemand koopt voor u een
reisklokje van 5 voor uw verjaardag, dan heeft u dus een giri ter waarde van
5 ten opzichte van die persoon. Klinkt belachelijk maar zij hechten er veel belang
aan, zeker de nog oudere generaties. |
|||||
| In de huidige Japanse cultuur zijn nog veel oude gebruiken te vinden, die terug te voeren zijn tot de typische oude Japanse cultuur. De beleving van het shintoïsme naast het boeddhisme, het dragen van traditionele kledij voor vrouwen en mannen (kimono), de theeceremonie (chanoyu), de vele matsuri waar we het daarnet over gehad hebben... zijn gewoontes en gebruiken die al honderden jaren oud zijn. Wat minder oud is zijn onder meer de geishas, kabuki theater, sommige gevechtssporten enz. Het is niet de bedoeling om hier heel de Japanse cultuur uiteen te zetten, daarom dat ik geopteerd heb om slechts enkele facetten eruit te nemen en kort toe te lichten. | |||||
Japanse
bloemsierkunst vindt zijn oorsprong in aloude boeddhistische bloemenoffers en is dan zo in
de 15e eeuw geëvolueerd naar een specifieke kunsttak met zelfs verschillende stijlen en
scholen (~onze schilderkunst). Er wordt veel aandacht gegeven aan de keuze van de planten,
de houder (vaas of iets dergelijks), het plaatsen van de takken en voornamelijk de relatie tussen
de takken en de houder, alsook kleurschakeringen enz.
Het zit dus complexer ineen dan het gebruik van bloemen en planten louter ter
decoratie. Zo heb je bijvoorbeeld een stijl die gekend is als rikka (wat rechtopstaande bloemen betekent). Aan 7 takken worden complexe boeddhistische symbolen uit de kosmologie toegevoegd. In de late 17e eeuw ontstond er een andere stijl, shoka of seika genoemd die als basisprincipe heeft dat 3 hoofdtakken tot een ongelijke driehoek samengebracht moeten worden. De idee was om de plant zijn essentie en zijn natuurlijke groei mee te delen. Vandaag zijn er ongeveer geschat, zon 3000 ikebana scholen te Japan. |
|||||
| De sumo en zijn geworstel | |||||
![]() Hoe is deze gekke sport toch ontstaan? Het eerste geschreven boek in Japan,
de Koijki
(ca.712), beschrijft een worstelwedstrijd (sumo geheten) tussen twee goden
(Takemikazuchi en Takeminakata). Volgens de legende hing daar het voortbestaan van het
land vanaf. Takemikazuchi won en werd de leider van het land. Al zon 2000 jaar
bestaat deze sport, die van bij het begin werd opgedragen aan de goden en gepaard ging met
muziek, poëzie, dans en drama. Nu nog is de sport onlosmakelijk verbonden met
verscheidene rituelen hoewel het in weze wel veranderd is, gemoderniseerd als het ware.
Want vroeger was sumo een combinatie van worstelen, boksen en judo. De wedstrijden
waren gewelddadig en hadden weinig regels. Nu zijn er meer en duidelijkere regels alsook
technieken. De bedoeling is echter altijd al geweest om de tegenstander uit de ring te
krijgen of op de grond. Eén teen over de grens van de ring of een vingertopje tegen de
grond en je hebt verloren. De gevechten zijn kort en beginnen eerst met rituelen waarbij
onder andere zout in de ring wordt gegooid als zuivering. Sumoworstelaars zijn grote (letterlijk
en figuurlijk) beroemdheden in Japan en moeten om faam te bereiken zwaar trainen.
Opmerking:
in tegenstelling tot wat de meeste van ons denken zijn er ook lichtgewichten die aan
sumo
worstelen doen! |
|||||
| Kendo | |||||
| Jujitsu | |||||
![]() |
|||||
| Karate7 | |||||
| Karate wil zeggen: lege hand (kara = leeg; te = hand). Nog een andere kunst in zelfverdediging dat geen wapens gebruikt en zich baseert op drie basistechnieken: schoppen, armslagen en stoten. Daarin wordt nog eens onderscheidt gemaakt tussen verdedigings- en aanvaltechnieken. Karate is ontstaan op het eiland Okinawa, één van de Ryukyu eilanden tussen China en Japan. In 1609 veroverden Japanse troepen het eiland en namen de toenmalige koning gevangen. De Japanse troepen namen alle wapens in beslag, zodat de bevolking zich met blote handen moest verdedigen. De trainingsmethoden van de bevolking van Okinawa en de Chinese vechtkunst werden gecombineerd met agrarische werktuigen zoals sikkels (kama) en handvaten van rijstmalers (tonfa).De huidige vorm van karate werd in Japan geïntroduceerd in 1922 door G. Funakoshi, geboren op het eiland Okinawa. Karate werd een levenswijze voor de Japanners en werd voor het eerst in de Westerse wereld geïntroduceerd kort na W.O. II. | |||||
![]() |
|||||
Japan heeft net zoals
ons, een eigen schilderkunst. Zo kenden ze vroeger bijvoorbeeld het schilderen op perkamentrollen (emakimono) en het
tekenen met inkt (suibokuga). Men hanteert dit nog maar meestal schildert men nu
modern, volgens de westerse kunst. Ukiyo-e is nog bekender in Japan
én erbuiten. Deze kunststroming kwam tot enorme bloei tijdens de Edo periode (1600-1868)
en kon rekenen op een grote interesse in de middenklasse. In de late 19e eeuw had het
zelfs een grote invloed op Franse impressionisten zoals Claude Monet bijvoorbeeldMaar nu weten we nog niet wat voor kunst het is. Wel, er wordt, in plaats van te schilderen op doeken, met houtgravures gewerkt die dan met inkt op papier gedrukt worden. Dit ook in kleur. Waarvoor werden deze houtsneden gebruikt? Om prenten te maken voor boekillustraties, om portretten van acteurs uit het Kabuki theater aan hun fans te kunnen verkopen en dergelijke meer. De beroemdste vertegenwoordiger van Ukiyo-e is Hokusai Katsushika (1760-1849). Deze man, afkomstig uit een boerenfamilie, werkte als jongeling bij een boekhandel en geraakte geïnteresseerd in de uitgestalde drukken. Al gauw begon hij zijn eigen illustraties te maken en ontwikkelde een eigen stijl: deze was zeer individualistisch (ongebruikelijk voor een Japanner!) en bestond zowel uit Chinese en Japanse als Westerse elementen. Zijn landschappen zijn zeer realistisch en soms ook wat aan de satirische kant. Heel gekend zijn zijn 36 uitzichten op de vulkaan Fuji (verschenen in 1831). |
|||||
| De thee wordt bereid en geserveerd in een speciale kamer, de theekamer. De kamer zelf is sober en niet versierd op een perkamentrol na en wat bloemen in een vaas. De kamer zelf is wel omgeven door een mooie tuin. De perkamentrol zorgt voor de toepasselijke spirituele sfeer (wat daar nu juist op staat? dat heb ik niet teruggevonden). De bloemen zijn simpelweg gebonden aan het seizoen en lijken niet gerangschikt te zijn maar dat is uiteraard maar schijn, er wordt daar erg goed over nagedacht. Gedurende de ceremonie worden er twee soorten van thee geserveerd. De koicha (dikke thee) wordt ingeschonken in slechts één kom waarvan alle gasten drinken. De usucha (dunne thee) wordt dan wel individueel geserveerd. | |||||
Het is blijkbaar zeer moeilijk om een kimono aan te doen want het neemt meestal een dik half uur in beslag. Veel vrouwen volgen dan ook les voor. Bij een kimono worden geen schoenen gedragen maar hoge houten sandalen, geta genoemd ofwel sandalen uit katoen of leer (zori). Men draagt ook enkel witte katoenen sokken (tabi) erbij die een gleuf hebben tussen de grote en 2e teen, waar het riempje van de sandaal tussen moet. Tenslotte zeg ik er ook nog bij dat wat de vrouw draagt als kimono vroeger (en nu ook eigenlijk) haar sociale status duidelijk maakte. Zo heb je dus een verschil tussen kimonos voor ongetrouwde meisjes en kimonos voor getrouwde vrouwen. Het verschil is namelijk dat ongetrouwde meisjes het met lange, brede mouwen dragen en de getrouwde met smallere en ook wel kortere mouwen. |
|||||
![]() |
![]() |
![]() |
|||
| 7Cf.:overgenomen uit http://www.wikf.nl/Dutch/algemeen.html | |||||
| 8Cf.: overgenomen uit http://www.nl.emb-japan.go.jp/japannu/leven/leven.htm | |||||